Phần lớn công việc thay thế và cải tạo hệ thống điều hòa tại Việt Nam do các đội dịch vụ độc lập thực hiện, và đây cũng là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất khi thị trường chuyển sang môi chất A2L và hydrocarbon.
Điều đáng nói là phần lớn thợ vẫn đang dùng bộ dụng cụ mua cho thời R22 và R410A. Bộ dụng cụ đó vẫn hoạt động, nhưng có ba món không còn phù hợp với loại môi chất đang được lắp mới.
Vì sao môi chất mới thay đổi yêu cầu dụng cụ
R32 được xếp nhóm A2L, tức là độc tính thấp và cháy chậm. R290 và R600a được xếp nhóm A3, tức là độc tính thấp và dễ cháy. Cả hai nhóm đều có thể bắt cháy trong không khí ở nồng độ nhất định, trong khi R22 và R410A thì không.
Sự khác biệt này không làm cho công việc trở nên nguy hiểm nếu làm đúng cách. Nó chỉ có nghĩa là một số thao tác quen thuộc, đặc biệt là những thao tác tạo tia lửa hoặc nhiệt độ bề mặt cao, cần được thực hiện bằng dụng cụ khác.
| Môi chất | Nhóm an toàn | Ứng dụng phổ biến | Lượng nạp điển hình |
|---|---|---|---|
| R22 | A1 | Hệ thống cũ, đang loại bỏ dần | Tùy hệ thống |
| R410A | A1 | Điều hòa dân dụng và thương mại | 1 đến 5 kg |
| R32 | A2L | Điều hòa dân dụng thế hệ mới | 0,6 đến 3 kg |
| R290 | A3 | Tủ trưng bày, kho lạnh nhỏ, bơm nhiệt | 150 đến 500 g |
| R600a | A3 | Tủ lạnh, tủ mát thương mại | 30 đến 150 g |
Ba loại dụng cụ cần thay trước
Bơm hút chân không
Bơm thông thường có công tắc nguồn và động cơ phát tia lửa trong quá trình hoạt động. Khi làm việc trên hệ thống R290 hoặc R600a, nếu có rò rỉ trong quá trình hút, tia lửa này nằm ngay cạnh nguồn khí dễ cháy.
Bơm dùng cho các môi chất này phải thuộc loại không phát tia lửa. Một số dòng còn có điều khiển từ xa qua Bluetooth, cho phép thợ đứng cách xa khu vực làm việc trong lúc hút và theo dõi tiến trình trên điện thoại.
Máy dò rò rỉ gas
Cảm biến halogen, loại phổ biến nhất trên thị trường, không phát hiện được hydrocarbon. Một máy dò tốt cho R410A hoàn toàn có thể không nhận ra một điểm rò rỉ R290 ngay trước mũi nó.
Với hệ thống dùng R290 hoặc R600a, cần máy dò có cảm biến bắt được nhóm hydrocarbon. Với đội dịch vụ làm việc trên nhiều loại hệ thống trong cùng một ngày, loại đa cảm biến bắt đồng thời halogen, CO₂ và hydrocarbon là lựa chọn hợp lý hơn so với mang theo hai đến ba máy riêng.
Cân nạp gas
Hệ thống R600a thường chỉ nạp từ 30 đến 150 gam. Với lượng nạp đó, một cân có độ phân giải 5 gam tạo ra sai số từ khoảng 3% đến 17% chỉ riêng ở khâu đọc số. Sai lệch này đủ để hệ thống chạy không đạt hiệu suất thiết kế hoặc gây quá nhiệt máy nén.
Các hệ thống hydrocarbon cần cân có độ phân giải 0,5 gam. Một số dòng được thiết kế riêng cho nhóm này, tải trọng nhỏ hơn nhưng độ phân giải cao hơn, và có điều khiển từ xa để thợ không phải đứng sát bình gas trong lúc nạp.
Những gì vẫn dùng tiếp được
Đồng hồ nạp gas, đầu đo nhiệt độ, camera nhiệt, máy đo chân không và kẹp đo dòng đang dùng vẫn tiếp tục sử dụng được. Điều kiện duy nhất là đồng hồ phải có bảng tra cho môi chất mới.
Phần lớn đồng hồ điện tử đời gần đây đều cập nhật được danh sách môi chất qua phần mềm hoặc qua ứng dụng trên điện thoại. Nếu đồng hồ hiện tại là loại cơ hoặc là loại điện tử không cập nhật được, đây là món thứ tư nên cân nhắc thay, nhưng không gấp bằng ba món trên.
An toàn tại công trường
Dụng cụ chỉ là một phần. Ba việc còn lại thuộc về cách tổ chức công việc và không tốn thêm chi phí.
- Thông gió khu vực làm việc trước khi mở hệ thống, đặc biệt khi làm trong phòng kín hoặc tầng hầm
- Loại bỏ nguồn gây cháy trong bán kính làm việc: đèn khò, máy hàn, thiết bị điện có công tắc cơ
- Xác định lượng nạp tối đa cho phép theo thể tích phòng, theo EN 378-1
- Thu hồi môi chất bằng thiết bị phù hợp, không xả ra môi trường
Phần lớn sự cố liên quan đến môi chất dễ cháy xảy ra trong lúc bảo trì hệ thống.
Nên thay theo thứ tự nào
Với một đội dịch vụ đang cân nhắc ngân sách, thứ tự hợp lý là máy dò gas trước, sau đó là cân nạp, rồi mới đến bơm chân không. Lý do là máy dò sai gây ra rủi ro trực tiếp và ảnh hưởng đến chất lượng công việc trên mọi hệ thống, trong khi bơm chân không chỉ cần thiết khi thực sự làm việc trên hệ thống A3.
Elitech cung cấp máy dò gas hồng ngoại đa cảm biến, bơm hút chân không không phát tia lửa và cân nạp gas độ phân giải 0,5 g cho thị trường Việt Nam, Thái Lan và Philippines. Quý khách có thể liên hệ để nhận tư vấn cấu hình bộ dụng cụ theo loại công việc.
